Сайн байна уу?

Зарим хүмүүс шашин судлаач гэдэг мэргэжил байдаг эсэх талаар мэддэггүй. Тэд шашин судлалыг шашинтай андуурч, шашин судлаачийг ламтай андуурдаг. Үлгэрлэвээс, гал ус хоёрыг адилтган үзсэнтэй адил мэт. Анх энэ мэргэжлийг сонгож, их сургуулийн босгыг алхан орох үедээ ч би мөн л тэдний нэг байлаа.

Ах дүү, хамаатан саднаас минь аваад, найз нөхөд минь “сургуулиа төгсөөд лам болох уу” гэж асуудаг, түүнд нь хариулах гэж өөрөө зовдог тийм үеийг мэргэжил нэгтнүүд минь, үзэг нэгт нөхдүүд маань бүгд л туулсан юм даг. Миний бие сургуулиа төгсч, интернэттэй нөхөрлөх болсоор 10-аад жил болсон боловч шашин судлалын чиглэлээр тоймтой бас баттай мэдээлэл бүхий веб хуудас байтугай блог ч олж үзсэнгүй. Иймд энэ чиглэлээр сонирхон судлагчидтай өөрийн мэдсэн, сурсан, дуулсанаа харамгүй хуваалцаж, санал бодлоо хуваалцах, шашныг тусгайлан судлах шаардлага, ач холбогдлыг олон нийтэд таньж мэдүүлэх, зөвөөр ойлгуулахыг зорьж би энэхүү блогийг нээсэн юм.

Миний бие та бүхэнд Шашин судлалын салбар ухааны онолын болоод түүхэн чиглэлээр бичсэн өөрийн өгүүлэл, эссэ, эргэцүүлэмж зэргийг нийтлэхийн зэрэгцээ энэ чиглэлээр туурвисан дэлхийн болоод монголын шилдэг эрдэмтэдийн сонгодог бүтээлүүдийг дээжлэн хүргэх болно. Блог маань сонирхон уншигч таны эрдэм судлалын ажилд тань өчүүхэн ч болтугай тус хүргэх болтугай хэмээн туйлаас хүсэх тул нийтлэлүүдийн талаарх санал бодол, сэтгэгдэлээ бичин үлдээж байна уу.

Хүндэтгэсэн,

Шашин судлаач Ж.Алтайбаатар

14 thoughts on “Сайн байна уу?”

  1. Сайн байна уу Би шашин судлалыг иx сонирxдог юм. Гэвч манай xэл дээр мэдээлэл олж аваx xэцүү шүү дээ. Таны энэ сайт-ны байнгын уншигч болно оо. Амжилт

    1. Энэ салбарыг сонирхон судалдагт чинь баярлалаа. Аль болох тогтмол мэдээлэл оруулж байх болноо.

    2. сайн байна …сая л мэдлээ блогий чинь миний бодлоор нийгэмд байгаа үзэгдлийиг бодитоор гаргах хэрэгтэй байхаа дээр бичсэн Пүрэвхүүгийн Баатархуягийн бичсэнээр бүх юмийг мухар сүсэгээр шийдэхээ болиход нь туслах тал дээр илүү анхаарч ажиллавал. шашин шүтэх нь хүний эрхийн асуудал ямар ч шашин асар том оюуны шу энгийнээр хэлбэл оюуны болон мэдрэхүйн эрхтнүүдийг дээд зэргээр ашигласан хөдөлмөрийн үйл явц зорилго нь хүний амьдрал ахуйн тусийн тулд чиглэдэг гол зорилготой тэр тусийг юм хялбарчилах дуртай монголчууд бид амарханаар хэрэгжүүлж өөртөө хурдан ашиглах залхуу үйлдлүүд нь нийгэмд тэр чигээрээ мухар сүсэг ноёлох үндсийг тавьж байна. жаахан жишээ татья анхаарал болгоомжгүй юмандаа хяналт тавьж чадалгүй гээж үрэгдүүлж салан болгоныг үйлдэчихээд өөөөөөөө суудал хазайчиж болохоо болчиж энэ тэр ном уншуул , шалгалтандаа орохийн өмнө хэрэглэдэг тэр арц хүж элс шороо ………гээд тоочуул зөндөө. юм л болуул аргалах арга хайна . тиймээ юманд арга бий гэхдээ бидэн шиг мухар сүсэгт захирагдаж амьдрах арга зөв биш байхаа.ажил хийвэл ам тосдоно гэдэг үгийг бид жаахан томруулж ойлгуул……….. шалгалтандаа бэлтгэж уйгаггүй уншвал, хүслээ биелүүлэхээр залхуугүй хөдөлмөрлөвөл заавал үр дүн гарнаа тэрнээс манай нийгэмд ихээр байгаа залхуурч унтаж идэх наргих цэнгэх сахилга хариуцлаггүй бүхнийг үйлдэчихээд хүслээ биелүүлж мундаг болох гээд янз бүрийн шашны арга хэрэглэлийн эрхэнд амьдарч дэлхий нийтийн соелоос гээгдэх замруугаа орохоор алхаж буй( үүнийг би хавтгайрсан бөө,.үржиж олширсон лам, ихээ дэлгэрсэн сүм хийд. үзмэрч мэргэд болоод тэд нараар амьдралийн чиг баримжаа аваад байгаа нарт ) нийгмийн хэсгийг сэнхрүүлж ХӨДӨЛМӨР БОЛ НЭР ТӨР АЛДАР ГАВЬяАНИЙ ҮЙЛ ХЭРЭГ МӨН гэдгийг шашныг мухар сүсэгтэй холисон хэсэг ард руу чиглэсэн суртал ажилыг далайцтай хийвэл гэсэн бодлоор үүнийг бичив.
      М.Амарбаясгалан

  2. Сонин л юм. Тэгээд хамгийн гол нь бичиж нийтлэхээс өөрөөр, өөрийн мэргэжилээр шашны салбарт ямар өөрчлөлтийг оруулж чадах вэ? гэдэг чухал санагдлаа. Бас шашин судлаач хүн зайлшгүй шашингүй байх хэрэгтэй юу? Нэгэнт шашин судалж байгаа хүн олон нийтэд мэдээллэх үүрэг гүйцэтгэх нь дамжиггүй байх. Тэгэхээр нэг талын шашны үзэл баримтлах өөрийн чинь мэргэжилтэй харшлах уу?

    1. Шашны салбарт өөрчлөлт оруулна гэдэг сонин асуулт юм л даа. Хэрэв шашиныг ямар нэг байдлаар хөгжүүлэх, хөгжлийн шинэ шатанд аваачих, шашинд өөрчлөлт шинэчлэлт хийх асуудлын талаар ярьж байгаа бол энэ бол шашин судлалаас илүүтэйгээр тухайн шашны зүтгэлтнүүдэд л хамаарах асуудал болов уу. Харин шашин судлалын салбарт оруулах өөрчлөлтийн талаар ярьж байгаа бол бичиж нийтлэх нь олон нийтэд мэдээллийг түгээж буй нэг л хэлбэр. Үүний зэрэгцээ мэргэжлийн олон нийтийн байгууллагаар дамжуулан (Шашин судлаачдын монголын нийгэмлэг гэж бий) монгол судлаачдын судалгаа, бүтээлийг олон улсын хэмжээнд сурталчилах, шашин судлалын орчин үеийн хандлага, судалгааны арга, арга зүйд тулгуурлан шашин судлалын тулгамдсан асуудлуудаар (монголын нийт хүн амын 60 гаруй хувь нь шашин шүтдэг бөгөөд энэ томоохон бүлгийн нийгэм, соёл, сэтгэл зүйн хандлагыг судлах гэх мэт) үндэсний хэмжээнд судалгааны ажлууд эхлүүлэх зэрэг маш олон ажлууд бий.

      Шашин судлалын салбарын тухайд энэ бол шашиныг нийгэм-түүхийн болон соёл-түүхийн бодит үзэгдэл, нийгмийн харилцаа, нийгмийн институт, нийгмийн хэрэгцээ сонирхол, хүмүүсийн үйлдэл, үйл ажиллагааны нэгэн төрөл гэдэг талаас нь авч үздэг шинжлэх ухааны салбар ухаан юм. Өөрөөр хэлбэл шашиныг өөрийнх нь нүдээр бус, өөр нүдээр хөндлөнгөөс нь харна гэсэн үг. Энэ утгаараа шашины номонд суралцахуй, чинагуух ертөнцийн үл тайлагдах, ер бусын “нууц”-ыг нээхүй, тарни, бясалгалын хүчээр “ид шид”-ийн увидасыг эзэмшихүй, дээд үнэнд хүрч төгс гэгээрэхүй гэх зэргээр шашины ухааны дотоодод нэвтрэхийг оролддог шашины тухай теологи тайлбарлалаас ялгаатай. Шашин судлал бол өөрийн гэсэн судлах зүйл, судалгааны арга бүхий харьцангуй бие даасан мэдлэгийн салбар буюу шинжлэх ухааны чиглэл гэж ойлгож болно. Тиймээс шашин судлал нь шашны тухай аль нэг сэтгэгчийн субьектив хандлагаас илүүтэйгээр шашин шүтлэгийн талаарх түүхийн мэдээ сурвалж, эмпирик баримт, шашины үйлдэл явагдаж буй нийгмийн бодит харилцаа, үзэгдэл, үйл явцыг судлагдахуун болгож түүнийгээ шинжлэх ухааны сэтгэлгээний аргын тусламжтайгаар задлан шинжилж, нэгтгэн дүгнэх замаар уг зүйлийн тухай мэдлэгийн хуримтлал бий болгохыг зорьдог. Эндээс л шашны талаарх шинжлэх ухааны судлах зүйл, шашны шүтлэг бишрэлийн зүйл хоёрын ялгаа харагдана (С.Цэдэндамба). Шашин судлаачийн хувьд шашин шүтэх, эс шүтэх нь тухайн хүний эрхийн асуудал боловч асуудалд өөрийн шашин шүтлэг, итгэл бишрэлээс илүүтэйгээр обьектив байр сууринаас хандах нь зүйтэй болов уу.

  3. Sain baina uu, bi ööriiinhöö sudalgaanihaa ajltai holbootoigoor interneted erel haiguuli hiij baigaad tanii blogtoi tanilzlaa. Tanii blog mongoliin niigmiin cuhal asuudliig höndöj baigaagiin huwid mongoliin (shinhen gej helj boloh) shashin sudlald oruulj baigaa anhnii tomooohon alhamuudiin neg bi bodoj baina. Zaashdaa ene blog ulam orgon hureetei hereglegdwel ikhl sainsan. Minii bodoloor mongoliin odoo uyeiiin shashin shutlegiin baidliig ajiglaj baihad shinjleh uhaanii undestei shashin sudalgaani ajil nen chuhal shaardlagatai baigaa yum shig. Ene talaar öörtei tani sanal bodoloo solilzoj bas zaashdaa magadgui hamtran ajilwal ikh bayarlah bolno.

    1. Хийж байгаа ажлыг минь дэмжиж урам зориг өгсөн таньд баярлалаа. Шашин судлал манай улсад шинэ бий болж буй ухаан (шинжлэх ухааны салбарын хувьд) мэт боловч XX зуунд манай ахмад үеийнхний идэвхи зүтгэлээр үндэс суурь нь тавигдсан гэдгийг мартаж болохгүй юм. Тэдгээр эрдэмтэдийн судалгаа бүтээлийн дэргэд миний хийж буй ажил бол зөвхөн сурталчилгаа төдий ажил тул монголын шашин судлалыг энэ төдийхнөөр эндүүрүүзэй. Шашин бол хүний сэтгэлийн мөн чанартай холбоотой сонирхолтой, нууцлаг үзэгдэл. Энэ утгаараа нийгмийн гишүүн бүрт энэ нь ямар нэг хэмжээгээр холбогддог тул нийгэм, соёлын үзэгдлийнх нь хувьд ач холбогдол өгч судлах нь зайлшгүй чухал юм. Өнөө үед шашин судлалын үүрэг, ач холбогдлыг нийгэмд төдийлөн таниулж, төр засгийн бодлого үйл ажиллагаанд чухал хэрэгтэй гэдгийг нь мэдрүүлж чадахгүй байгаа нь судлаач бидний хувьд дутагдалтай тал болоод байгаа нь үнэн. Хэдий тийм боловч тань шиг шашныг сонирхон судлагчдын ачаар цахим орчноор дамжуулан тодорхой хэмжээгээр нийгэмд хүрч байгаа нь мэдрэгдэх болсон тул цаашид санал бодлоо нээлттэй солилцож хамтран ажиллахад татгалзах зүйлгүй билээ.

  4. Европын шашин судлалын түүхтэй харьцуулаад монголын шашин судлалыг шинэхэн гэж хэлснийг минь уучилна уу.
    Таны эрхлэн явуулж буй энэ цахим хуудас бол ямар нэг шашны төлөөллийн байгуулалгын бус шашин судлаач хүний төв байр суурьнаас хувь хүн бүрд шашны тухай мэдлэг олгохыг зорьж байгаагийнхаа хувьд маш чухал ач холбогдолтой гэж би бодож байна. Ялангуяа
    монгол оронд олон шашин зэрэгцэн оршиж буй өнөөгийн нөхцөл байдалд энэ талын ажил нэлээд шаардлагатай байгаа мэт санагддаг.
    Өнөө үеийн монголын нийгэмд болон төр засгийн бодлого үйл ажиллагаанд шашин судлалын үүрэг, ач холбогдлын тухайд гэвэл шашин судлаачид болон төр засгийн энэ тухай асуудал эрхэлдэг ажилтнууд хоорондоо хамтарч ажиллах тал дээр санаачлага гаргах хэрэгтэй юумуу гэж бодогдлоо.
    Миний судлаж мэдсэнээр монголын төр засгийн зүгээс монгол улсын үндэсний аюулгүй байдалд шашны хоорондын мөргөлдөөн хор хохирол учруулж болзошгүй гэдэг асуудлийг нэлээд чухалд үзэж байгаа санагдсан. Энэ оны 4 сард монголын улсын үндэсний аюулгүйн зөвлөлийн гишүүд герман улсын аюулгүй байдлын бодлогын академид зочилохдоо энэ асуудлыг хөндөж, энэ талаар зөвлөмж авсан гэсэн. Тэрнээс гадна монголын улсын үндэсний аюулгүйн зөвлөлийн гаргасан нэгэн мэдэгдэлд бас энэ асуудлыг хөндсөн байна. (http://www.nsc.gov.mn/?q=mn/node/131).
    Ер нь таны блогд тавигдсан судалгаануудаас гадна өнөө үеийн шашин шүтлэгийн нөхцөл байдалтай холбоотой судалгаа шинжилгээний ажил хир хийгдэж байгаа бол?

    1. Шашин бол яах аргагүй орхиж болохгүй сэдэв л дээ. Манайд шашны асуудлыг тусгайлан бие даан судалдаг хэд хэдэн байгууллагууд бий. Миний мэдэхээр ШУА-ын нийгэм хүмүүнлэгийн салбарын судлаачид (ФСЭХ, Түүхийн хүрээлэн гэх мэт), МУИС-ийн Шашин судлалын тэнхмийн эрдэмтэн багш нар яг энэ чиглэлээр эрдэм шинжилгээний бүтээл туурвиж, хөтөлбөрт хичээлүүд орж байна. МУИС-аас гадна МУБИС, Өндөр гэгээн Занабазарын нэрэмжит Шашны их сургууль зэрэг хэдэн сургууль шашин судлалын лекцүүд ордог санагдаж байна. Үүнээс гадна Шашин судлаачдын монголын нийгэмлэгээс шашны нөхцөл байдлын талаарх судалгааг хийхээр төлөвлөж байна. Энэ блогт тавигдсан судалгаануудаас гадна мэдээж олон судалгаа хийгдэж байгаа боловч олны хүртээл болж чадахгүй байгаа нь үнэхээр учир дутагдалтай. Зарим нэг судалгааг захиалагч байгууллагын хүсэлтээр нийтэд нээлттэй тавьж болохгүй байгаа шалтгаан ч бий бололтой. Сүүлийн үед шашин судлалын мэргэжилтэн бэлтгэх явдал ч бүр үгүй болох хандлага ажиглагдаад байгаа. Магадгүй энэ мэргэжил зарим хүмүүст ач холбогдолгүй мэт санагдаж байгаа ч нийгмээрээ мухар сүсэгт автаад байгаа нөхцөл байдлаа бодоод үзэхээр орхиж боломгүй асуудал мэт. Одоо шашин хүмүүсийн итгэл бишрэлийн хэрэгцээг хангаад зогсохгүй ашиг олох хэрэгсэл, эрх мэдэл, нөлөө тогтоох хэрэгсэл болоод байгааг ч мартаж болохгүй.

      1. Сайн байна уу, таныг миний асуултанд хариу өгч мөн маш чухал мэдээлэл явуулсанд баярлалаа. Шашин судлаачдын монголын нийгэмлэгээс шашны нөхцөл байдлын талаар судалгааг хийхээр төлөвлөж байгаа нь миний хувьд их сонирхолтой санагдаж байна. Таны дурдсан тус судалгааг эрхлэн хийх хүмүүстэй хэрхэн холбогдох талаар та боломжтой бол хэлж өгөөч? Яагаад гэхээр судалгааны маань сэдэв өнөөгийн монгол дахь шашин шүтлэгийн нөхцөл байдлын тухай юм л даа. Одоогийн байдлаар би монголд удахгуй явуулах судалгааныхаа бэлтгэл ажлыг хийж байна.
        Шинжлэх ухааны үүднээс хийгдсэн судалгааний үр дүн олон нийтэд нээлттэй байх тусмаа үр өгөөжтэй байх байтал үүнийг хууцлах шалтгаан байгаа харамсалтай л юм. Уг нь энэ нь миний бодлоор судалгаанд тавигдсан асуудлыг шийдвэрлэхэд ч мөн дараа дараагийн шатны судалгаанд ч, ялангуяа энэ нь нийгмийн өмнө тулгамдсан асуудалд хамаатай бол бүр ч чухал.
        Өнөөдөр монголын нийгэм дэх шашны шүтлэгийн нөхцөл байдал адармаатай байгаа энэ үед шашин судлалын асуудлыг дутуу үнэлж төрөөөс бага дэмжиж байгаа нь маш харамсалтай санагдана.

Хариу үлдээх

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Өөрчлөх )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Өөрчлөх )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Өөрчлөх )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Өөрчлөх )

Connecting to %s

%d bloggers like this: