Category Archives: Өгүүлэл, нийтлэл

С.Дэмбэрэл: Мүүний шинэ шашны хөдөлгөөний тухай тайлбар

Уншигч та бүхэнд МУИС-ийн Философи, Шашин судлалын тэнхмийн багш С.Дэмбэрэлийн “Мүүний шинэ шашны хөдөлгөөний тухай” өгүүллийг хүргэж байна. Өгүүллийн эх МУИС-ийн НШУС-ийн “Философи, шашин судлал” эрдэм шинжилгээний цувралын 2016 оны дугаарт хэвлэгдсэн.

Сүүлийн жилүүдэд цаг хугацааны хувьд шинэ тулгар бий болсон, үзэл санаа, сургааль номлолын хувьд уламжлалт шашны зарим урсгалуудтай уг гарвалаараа нэг байж болох ч агуулга, тайлбарын хувьд өөр чиг баримжаатай шашны урсгал чиглэлүүд манай улсад нөлөө, хүрээгээ эрчимтэй тэлэх боллоо. Орчин үеийн шашин судлалд шинэ шашны хөдөлгөөн, шинэ шашны урсгал, шинэ шашин гэхчилэн нэрлэж ирсэн эдгээр шашны урсгалуудын нэг болох Мүүний шашны тухай сонирхолтой өгүүллийг зохиогчийн зөвшөөрлөөр нийтэлж байна. Continue reading С.Дэмбэрэл: Мүүний шинэ шашны хөдөлгөөний тухай тайлбар

Advertisements

Монгол дахь гадаад иргэдийн шашин шүтлэг, эрх зүйн орчин

Энэхүү өгүүлэлд шашны байгууллагын бүртгэл, зөвшөөрөл хариуцсан төрийн байгууллага, иргэдийн шилжилт хөдөлгөөн, иргэний харьяаллын асуудал эрхэлсэн төрийн захиргааны төв байгууллагуудын мэдээлэл, олон улсын байгууллагуудын тайлан мэдээ зэрэгт тулгуурлан шашны чиглэлээр үйл ажиллагаа явуулж буй гадаад иргэд, тэдгээрт тулгарч буй асуудал, бэрхшээлийн дүр зургийг гаргахыг оролдлоо.Өгүүллийн эх ШУА, Философийн хүрээлэнгийн “Философи, эрхийн судлал” сэтгүүлийн 2016 оны XXXI ботид хэвлэгдсэн болно. Continue reading Монгол дахь гадаад иргэдийн шашин шүтлэг, эрх зүйн орчин

Монгол дахь шашин шүтлэгийн өнөөгийн байдал

Энэхүү өгүүлэлд Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн тамгын газар, Үндэсний аюулгүй байдлын зөвлөлийн захиалгаар 1994, 2003 онд хийгдсэн судалгаа, Хүн ам, орон сууцны 2010 оны тооллогын мэдээ баримт, бусад мэдээ, баримтуудад түшиглэн Монгол дахь шашин шүтлэгийн төлөв байдалд гарч буй өөрчлөлт, өнөөгийн байдлыг шашин шүтэгчид, шашны урсгал чиглэл, сүм хийд шашны байгууллага гэсэн үндсэн гурван хэсгээр тоймлон харуулахыг зорьлоо. Continue reading Монгол дахь шашин шүтлэгийн өнөөгийн байдал

Шашны аялал жуулчлал

Нийтлэл оруулаагүй удсанд уншигчдаасаа уучлал хүсье. Хамгийн сүүлийн нийтлэлээсээ хойш бараг жил өнгөрөх дөхсөн байна. Энэ удаад блогийн статистикт хамгийн олон хүсэлттэйгээр бүртгэгдсэн шашны аялал жуулчлалын асуудалд холбогдох нэгэн хамтын бүтээлийг оруулж байна. Хэрэв уг өгүүллийг хуулбарлан ашиглахыг хүсвэл зохиогчдын эрхэд хүндэтгэлтэй хандан эх сурвалжийг заавал дурдаж байна уу. Continue reading Шашны аялал жуулчлал

Шинэ шашны хөдөлгөөн (NRM): нэршил ба хэлбэр (дэд хэсэг)

Үргэлжлэл…

Шинэ шашны хөдөлгөөнүүд нь үзэл номлол, зан үйл, нийгэмд хүлээн зөвшөөрөгдөх байдлаар өөр хоорондоо ялгагддаг. Хэдийгээр сүсэгтнүүдийнхээ тоогоор дэлхийн томоохон шашнуудтай харьцуулахад гавихгүй мэт боловч урсгал чиглэлийн хувьд хавьгүй олон юм. Соёлын олон янзын ялгаатай байдал, дэлхий нийтийг хамарсан даяарших үйл явц, сэтгэлгээний чөлөөт байдал, шинжлэх ухааны дэвшилтэт нээлтүүд болон хүн төрөлхтний өмнө тулгарч буй глобаль шинж чанартай асуудлууд нь шинэ шинэ шашны урсгал чиглэл, хөдөлгөөнүүдийг бий болгосоор байна. Эдгээрээс зарим нэг нь зөвхөн угсаатан, улс үндэстний хэмжээнд л үйл ажиллагаагаа явуулдаг бол зарим нь дэлхийн хэмжээнд хүлээн зөвшөөрөгдөхүйц болж чаджээ. Continue reading Шинэ шашны хөдөлгөөн (NRM): нэршил ба хэлбэр (дэд хэсэг)

Шинэ шашны хөдөлгөөн (NRM): нэршил ба хэлбэр (эхний хэсэг)

Монгол Улсын хүн амын шашин шүтлэгийн төлөв байдлыг тодруулах зорилгоор Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн тамгын газар, Үндэсний аюулгүй байдлын зөвлөлийн Ажлын албаны захиалгаар 1994, 2003 онуудад хийгдсэн цуврал судалгааны үр дүнгээс үзэхэд өнөөгийн монголын нийгэмд үүсэл гарал, шинж чанар, агуулгаараа нэлээд ялгаа бүхий сүсэг бишрэлийн өөр өөр төрөл хэлбэрийн илрэлүүд оршиж байгаа бөгөөд эдгээрийг төстэй шинжээр нь нэгтгэн ангилж, бүлэглэхэд дараах үндсэн таван бүлэгт хуваагдаж байгаа юм. Үүнд:

  1. Нэн эртний улбаа мөртэй байгаль шүтлэг ба түүнд суурилсан бөө мөргөлийн болон тэнгэр шүтлэгийн хэлбэрүүд;
  2. Монгол оронд шарын шашин дэлгэрэх үеэс хэвшиж тогтсон Буддын шашны зан үйл, шүтлэгийн хэлбэрүүд;
  3. Манай орны цөөнхи үндэстэн болох казах түмний уламжлалт шашин болох Исламын шашин;
  4. Нэн шинэ үед нэвтэрч дэлгэрч байгаа Христийн шашин, түүний төрөл, хэлбэрүүд
  5. Өөр бусад шашин шүтлэгийн илрэлүүд буюу шинэ шашны болон нэн шинэ шашны хөдөлгөөнүүд. Continue reading Шинэ шашны хөдөлгөөн (NRM): нэршил ба хэлбэр (эхний хэсэг)

Тоон мэдээ: Монгол Улсын хүн амын шашин шүтлэг (2010 оны байдлаар)

Хүн ам, орон сууцны 2010 оны улсын тооллогын хувьд шашин шүтлэгийн асуулт нэмж оруулсан нь шашин судлаач бидний хувьд тун ач холбогдолтой зүйл боллоо. Монголын нийт хүн амын шашин шүтлэгийн төлөв байдлын талаар хийсэн тоотой хэдхэн судалгаа бий. 1970-1980-аад онд Шинжлэх ухааны академиас хөдөлмөрчдийн шашин, шашингүйн үзэл, хүмүүжлийн асуудлаар социологийн судалгааг тодорхой үе шаттайгаар тогтмол явуулж ирсэн. Continue reading Тоон мэдээ: Монгол Улсын хүн амын шашин шүтлэг (2010 оны байдлаар)

Шашныг ангилах нь: ойлголт, хандлагууд

Шашин, сүсэг бишрэлийн талаарх мэдлэгийг өргөн цар хүрээг хамруулан ангилан системчлэх оролдлого нь олон зууны турш шашин судлаачдын нэгэн зорилт байсаар ирсэн бөгөөд ялангуяа шашин, сүсэг бишрэлийн талаар мэдлэг өргөжин тэлж, шинжлэх ухааны орчин үеийн судалгааны арга зүй улам бүр боловсронгуй болсон сүүлийн хоёр зууны туршид энэ чиглэлээр сонирхон судлагчдын тоо нэмэгдэж, шашныг ангилах шинэ шинэ хандлагууд бий болсоор байна.

Continue reading Шашныг ангилах нь: ойлголт, хандлагууд

Шашны байгууллагын хэлбэр, үйл ажиллагааны онцлог

Шашны байгууллага нь шашны зохион байгуулалтын талыг илэрхийлсэн элемент бөгөөд шашны итгэл үнэмшил, шашны ухамсарын тодорхой түвшин дэх хүмүүсийн өвөрмөц нэгдэл буюу нийгэмлэг, нийгмийн нэг институт юм. Шашны тахилга шүтлэгийн болон тахилга шүтлэгийн бус зохион байгуулалттай үйл ажиллагаа нь шашны янз бүрийн байгууллагуудаар дамжин илэрдэг.

Энэ утгаараа шашны байгууллага нь шашны оршин тогтнохын үндэс нь болж, сүсэгтний сүсэг бишрэлийг гүнзгийрүүлэх, хүн амыг шашны үйл хэрэгт хөтлөн оруулагч хүч нь болж байдаг.

Шашны байгууллага нь шашны сүсэг бишрэлийн төлөв байдал, цар хүрээ, нийгмийн нөхцлөөс хамаарч улс үндэстэн бүрт харилцан адил бус хугацаанд бүрэлдэн тогтож иржээ. Тотемизм, анимизм, фетишизм зэрэг шашны эртний хэлбэрүүдэд нэгдмэл зохион байгуулалт бүхий шашны байгууллага байгаагүй боловч овог, отгийн ахлагч, оюун санааны удирдагчид болох бөө, удган, тайлгач нарын удирдлага дор сүсэг бишрэлийн зан үйлийг гүйцэтгэж байсан түүхийн ул мөр олон бий. Continue reading Шашны байгууллагын хэлбэр, үйл ажиллагааны онцлог