Бодь сэтгэл, түүнийг төлөвшүүлэх шалтгаан, үрийн долоон увьдас

Бусдын тусад зорьж, өөрийн биеийг огоорон золиосолж чадах, их хөлгөний мөрийн гол суурь болсон сэтгэлийн онцгой чанар бол бодь сэтгэл юм. Бодь сэтгэл бол Буддын шашны хамгийн эрхэм гол зорилго мөн бөгөөд маанийн зургаан үсгийн утгаар товчхон бөгөөд тодорхой илэрхийлэгддэг билээ.

Эх болсон зургаан зүйл хамаг амьтныг үүрдийн амар амгаланд хүргэн, гэгээрлийн зам мөрд хөтлөхийн гол шалтгаан нөхцөл нь бодь сэтгэл бөгөөд үүнийг төрүүлэх 7 шат дамжлагыг их Богд Зонхов номлосон байдаг. Богд Зонхов “Бодь сэтгэл үлэмж сэтгэлээс, үлэмж сэтгэл нигүүлсэхүй сэтгэлээс, нигүүлсэхүй нь асрахуйгаас, асрахуй нь ачийг хариулахуйгаас, ачийг хариулахуй нь ачийг дурьдахуйгаас, ачийг дурьдахуй нь эх хэмээн санах сэтгэлээс эхтэй болой” гэсэн байдаг. Энд нигүүлсэхүй сэтгэл нь их хөлгөний мөрийн үндэс бөгөөд түүнийг төрүүлэхийн тулд бясалгалын аргуудыг хэрэглэдэг. Бясалгалын аргаар нигүүлсэхүйг төрүүлэхийн тулд аливаа амьтан өөрийн сэтгэлд зохистой амраг хайртын дүртэй байх ёстой ажээ. Өөрөөр хэлбэл өөрийн сэтгэлд хамаг амьтныг нигүүлсэх сэтгэлийг төрүүлэхийн тулд тэднийг өөрийн хамгийн ойр дотны хүн мэтээр үзэж санах хэрэгтэй аж. Ингэж санахад хамгийн ойр дотны садан дотроос хамгийн дотно нь болох эх хэмээн бясалгах хэрэгтэй.

“Урьд түмэн галавт төрж үхэж байхад минь энэ олон амьтны аль нь ч урьд насандаа миний эх байсан юм билээ. Тиймээс хамаг амьтан бүгд миний эх мөн” хэмээн бясалгах ёстой. Эх хэмээн бясалгахын тухайд түүний ачийг санаж Богд Зонхов “Тэрбээр эх болсон цагтаа хамаг хороос авран, хамаг тус жаргаланг бүтээв. Өлсөх ундаасахын цагт идээ ундаа хийгээд даарахын цагт дээл хувцас, үгүйрэхийн цагт эдийг өөрөө ч үл эдлэн надад өгсөн. Тэр эд таваар нь ч түүнд юун амар олдох билээ” гэх мэтээр бясалгах хэрэгтэй гэсэн байдаг. Тэр мэтээр үхэх, төрөх, егүүтгэхүйгээр танихгүй боловч өөрийн ачит эх болсон хамаг амьтан ингэж зовж байхад ачийг нь бодохгүй бол нүүргүй хэрэг болох учраас ачийг нь хариулж хамаг амьтныг гаслангаас нөхцөөн, нирвааны амар амгаланд хүргэх зорилго тавих хэрэгтэй. Эх нь орчлонгийн жаргалд эндүүрч нүд сохрон, хөтлөх ч хүн үгүй, алхах бүрт халтирах аюул тулгарч хадан дор зүглэн явахад тэр эх хөвүүнээсээ аврал эрэхгүй бол өөр хэнээс эрэх вэ? Тэр хүү ч эхийгээ аюулаас гэтэлгэхгүй бол өөр хэнийг гэтэлгэх вэ? гэж бясалгаж нигүүлсэхүй сэтгэлийг төрүүлдэг. Хамаг амьтныг самсарагийн зовлонгоос ангижруулж нирваанд хүргэе гэсэн энэрэхүй сэтгэл бол ачийг хариулах сэтгэл юм. Асрахуй сэтгэл бол хүн хүнээ хайрлах, асран тэтгэх, буян хураах өгөөмөр сэтгэл бөгөөд хамаг амьтанд бие, хэл, сэтгэлээрээ туслах гэсэн сэтгэл юм.

Их хөлгөний мөрийн үндэс болсон нигүүлсэхүй сэтгэл бол хамаг амьтныг эхийн сэтгэлээр хайрлан хамгаалах сэтгэл юм. Үлэмж сэтгэл нь амьтны амар амгаланг бүтээхүй хийгээд зовлонг хаахын үүдийг авах явдал юм. Ингээд эцэст нь бодь сэтгэлийг бий болгодог. Энэ нь хамаг амьтны төлөө өөрийгөө золиосолж чадах сэтгэлийн онцгой чанар юм.

 

Ж.Алтайбаатар

Дээдийн дээд номын хүрдэн буюу Бурханы шашны 108 асуулт, 2003

Хариу үлдээх

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Өөрчлөх )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Өөрчлөх )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Өөрчлөх )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Өөрчлөх )

Connecting to %s