Учир шалтгааны ухаан

Учир шалтгааны ухаан нь буддын логик буюу зөв сэтгэх ухаан юм. Дигнага болон Дармакирти зэрэг буддын алдарт логикчдын нийт зохиолыг эх сурвалжаа болгодог бөгөөд эдгээрт тайлбар хийсэн Энэтхэг болон төвдийн мэргэд цөөнгүй.  Үлигдэхүүн буюу орон гэдэг нь субьектэд тусах хэлбэрээрээ илт, далд, маш далд болсон гэсэн 3 шинжтэй байна. Тодруулж хэлбэл  үлигдэхүүн илт гэдэг нь бидний нүдэнд эл харагдаж байгаа юмс үзэгдэл. Үлигдэхүүн далд болсон гэвэл юмс үзэгдлийг харагдаж байгаа байдлаас нь ямар нэгэн өөр бусад шинжийг нь олж  мэдэх, харин маш далд болсон гэдэг нь тэр зүйлдээ оюун дүгнэлт хийж нүднээ үзэгдэхгүй нарийн шинж чанарыг олж тогтоохыг хэлж байна. Эдгээр үлигдэхүүний шинжийг үлигч буюу субьект мөн илт, далд, гол гэсэн 3-аар ононо. Өөрийн чанараас мөн чанар, үрээс шалтгаан, үл зорихоос хаагдахуй нь төрдөг  бөгөөд  зүгийн ном, даган түгэхүй, няцан түгэхүй гэсэн 3 ёст гаргалгаа нь учир шалтгааны ухаанд яригддаг гол логикийн дүрэм юм. Энэ гаргалгаа нь өрнийн логикт ч яригддаг гол асуудал. Энэ ёсыг мэдсэн хүн аливаа үзэл сургаалийн алдаа мадаг, зөрчилийг  шүүн тунгааж чухам аль нь зөв аль нь буруу  болохыг тогтоож чадна.

Ж.Алтайбаатар

Дээдийн дээд номын хүрдэн буюу Бурханы шашны 108 асуулт, 2003

Хариу үлдээх

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Өөрчлөх )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Өөрчлөх )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Өөрчлөх )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Өөрчлөх )

Connecting to %s